دکمه «Enter» را برای در کردن این قسمت و نمایش محتوا بزنید.

معرفی استان سیستان و بلوچستان

سیمای عمومی استان

استان سیستان و بلوچستان به عنوان پهناورترین استان در ناحیه جنوب شرق کشور واقع شده است . این استان ۱۲۱۰ کیلومتر مرز خاکی با دوکشور پاکستان و افغانستان و ۳۷۰ کیلومتر مرزآبی در کرانه های شمالی دریای عمان و از شمال به استان خراسان جنوبی ، از جنوب به دریای عمان ، از شرق به کشورهای پاکستان و افغانستان و از غرب به استانهای هرمزگان و کرمان محدود شده است. استان سیستان و بلوچستان به عنوان پهناورترین استان در ناحیه جنوب شرق کشور واقع شده است . این استان ۱۲۱۰ کیلومتر مرز خاکی با دوکشور پاکستان و افغانستان و ۳۷۰ کیلومتر مرزآبی در کرانه های شمالی دریای عمان و از شمال به استان خراسان جنوبی ، از جنوب به دریای عمان ، از شرق به کشورهای پاکستان و افغانستان و از غرب به استانهای هرمزگان و کرمان محدود شده است. مساحت استان ۱۸۷۵۰۲ کیلومترمربع است که ۱۱٫۵ درصد از وسعت کشور را برمی گیرد. براساس سرشماری عمومی سال ۱۳۹۰ تراکم نسبی استان ۱۲٫۵ نفر در هر کیلومترمربع بوده است که از این لحاظ یکی از کم تراکم ترین استان های کشور محسوب می شود. میزان این شاخص در سال ۱۳۸۵ برابر ۱۳نفر در هر کیلومترمربع بوده است. کل مرزهای استان حدود ۲/۱۵۸۰ کیلومتر یعنی معادل یک ششم از کل مرزهای جمهوری اسلامی ایران می باشد. طول مرزهای استان با کشور افغانستان نیز ۲۸۸٫۵ کیلومتر یعنی معادل یک سوم از کل مرز ایران با افغانستان و طول مرزهای مشترک استان با کشور پاکستان ۹۲۱٫۷ کیلومتر بوده که کل مرز مشترک ایران و پاکستان را تشکیل می دهد. طول مرزهای آبی استان با ساحل دریای عمان  ۳۷۰ کیلومتر است.

استان سیستان و بلوچستان از دو منطقه متمایز تشکیل شده است :

– منطقه بلوچستان (جنوب استان)،تنوع اقلیمی اش را با دریای عمان گره زده است. این وادی دارای طبیعتی کوهستانی  می باشد. مناطق جنوبی استان با توجه به مجاورت با دریای عمان و بهره گیری از بادهای موسمی اقلیم متفاوتی دارند. بالا بودن میانگین دما و پایین بودن نوسانات آن از مشخصه های اساسی اقلیم منطقه است. با توجه به پایین بودن نزولات جوی و عدم وجود منابع برفی کوهستانی اکثر جریانات رودخانه ای، موقتی و فصلی بوده و در بخش وسیعی از استان منابع محدود آب های زیر زمینی تنها امکانات تامین آب محسوب می شوند. وجود مخروط آتشفشانی تفتان با ۳۹۴۱ متر ارتفاع در شمال بلوچستان مرکزی، شرایط اقلیمی متنوع و جالبی را فراهم آورده است. منطقه بلوچستان با ۱۷۲۳۰۵ کیلومترمربع وسعت و از شهرستانهای زاهدان ، میرجاوه ، خاش ، سراوان ، سیب و سوران ، مهرستان ، ایرانشهر ، سرباز ، دلگان ، نیکشهر ، قصرقند ، چابهار و کنارک تشکیل می گردد.

– منطقه سیستان  (شمال استان)، نگینی است برآمده از آبرفت های رودخانه هیرمند ، که بزرگ ترین دریاچه آب شیرین جهان را در خویش جای داده است. شریان حیاتی منطقه یعنی هیرمند نوسانات سالیانه قابل ملاحظه ای را نشان می دهد. وزش بادهای ۱۲۰ روزه که از اواخر بهار تا پایان تابستان می وزد در تشدید نیاز و خشکی محیط موثر است. منطقه سیستان شامل شهرستانهای زابل ، زهک ، نیمروز ، هامون و هیرمند می باشد و ۱۵۹۱۷ کیلومترمربع مساحت دارد.

همجواری استان با دو کشور  افغانستان و پاکستان با وجود بازارهای مصرف بی رقیب از یک سو و شرایط خاص حاکم بر آن کشورها از سوی دیگر ، این استان را از اهمیت بسیاری برخوردار ساخته است. از سوی دیگر منطقه سیستان در حال حاضر به دلیل مواجهه با خشکسالی های پی در پی و قطع آب هیرمند به دلیل عدم تمکین کشور مقابل به موافقت نامه های دو جانبه و عدم رعایت حق آبه جمـهوری اسلامی ایران ، دچار مشکلات و چالش های فراوانی در بخش های اقتصادی و اجتماعی خود گردیده است. ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور تغییر روند مذکور و حفظ و ماندگاری جمعیت به ویژه جمعیت جوان و تحصیل کرده در منطقه ، در برون رفت سیستان از مضعیت فعلی بسیار تاثیر گذار خواهدبود. اگرچه در سال های اخیر اقدامات بسیار ارزنده  و مفیدی در این خطه برای جبران کاستی ها و مشکلات موجود انجام گرفته است ، لیکن برون رفت کامل از وضعیت موجود و برنامه ریزی برای توسعه اقتصادی منطقه ، نیازمند اقدامات و توجه بیشتری می باشد.

با توجه به کاهش توجیه اقتصادی فعالیتهای کشاورزی به دلیل خشکسالی و کاهش توجیه اقتصادی از یک سو و وجود مرزهای طولانی  و بازار تقریباً بی رقیب در کشورهای افغانستان و پاکستان از سوی دیگر ، بخش صنعت ، معدن و بازرگانی با بهره گیری از شرایط فوق می تواند موجبات توسعه اقتصادی منطقه ، ایجاد اشتغال و در نتیجه کاهش مشکلات و چالش های اقتصادی و اجتماعی موجود  در منطقه گردد.

همچنین این استان بعلت قرارگرفتن در کمربند فلززائی معدنی که از اروپا شروع و پس از گذشت از میناب و ارتفاعات جازموریان به سمت خاش و زاهدان ادامه می یابد، از منابع غنی معدنی در زمینه کانی های فلزی و غیرفلزی می باشد . مطالعات انجام شده نشان می دهــد که قابلیتهای مــعدنی از جمله توانمندیهای مهم توسعه استان بشمارمی آیند و بسیاری از کانسارهای فلزی و غیرفلزی شــناخــته شده ، می توانند مبنای صنایع بزرگ معدنی قرارگیرند .  باتوجه به شرایط فعلی و  لزوم استفاده از کلیه امکانات برای شکوفائی اقتصاد ملی ما  را  ناگزیر از شناخت این قابلیتها نموده و در بسیاری از موارد ،  استفاده از آن حتی با وجــود محدودیـــتهای طبیعی بســیار منطــقی جلــوه می نماید.

از جمله پتانسیلهـای معدنی مهـم استـان می تـوان به ذخائر قـابل توجهی از گـرانیت ( ۱۹۹۴۲۳ هزارتن ) ، مس (  ۳۶۰۵۴  هـزارتن ) ، کـرومیت ( ۳۴۰ هـزارتن) ،  تیتـانیوم ( ۲۲۷۱۴ هـزارتـن ) ،  آهـن (۱۹۳۰۰۰ هـزارتن ) ،   طلا (  ۳۶۶۹ هزارتن  )   آنتیموان ( ۱۶۰ هزارتن ) ، مرمر ( ۱۱۱۷۷ هزارتن)  سنگ آهن (  ۲۱۰۸۶۹ هزارتن )  اشاره نمود . در  مجموع ذخایر شناسایی شده استان معادل ۱۱۰۰۰۰۰ هزار تن و رتبه ۹ کشور و مجموع مجوزهای بهره برداری استان نیز ۲۰۰ فقره می باشد که در کشور رتبه ۱۸ را دارا می باشد .
در بخش صنعت، استان دارای ۱۲۲۶ پروانه بهره برداری صنعتی بود که بصورت تقریبی در جایگاه ۲۵ کشوری قرار دارد. مهمترین واحدهای صنعتی استان شامل کارخانه سیمان خاش و سیستان ، کارخانه نان رضوی ، کارخانه عمل آوری ماهی ، کارخانه کنسرو سازی ، کارخانه های سازهای فلزی ، کارخانه صنایع شیمیایی و سموم کشاورزی و …

معرفی شهرستانهای استان

استان پهناور سیستان و بلوچستان دارای ۱۹ شهرستان و شهرستان زاهدان مرکز استان می باشد. منطقه بلوچستان جنوب استان را در برگرفته است و از ۱۴ شهرستان ( زاهدان، ، میرجاوه ، خاش، سراوان، ایرانشهر، نیکشهر، چابهار، سرباز، کنارک، دلگان، مهرستان، سیب وسوران، قصر قند، فنوج) تشکیل می گردد.منطقه سیستان نیز شمال استان را در برگرفته است و شامل ۵ شهرستان ( زابل، زهک، نیمروز، هامون و هیرمند) می باشد.

تاریخچه استان

سرزمین اساطیری سیستان و بلوچستان از دو ناحیه شمال و جنوب تشکیل شده است. سیستان امروزی که قسمت شمالی استان را در برمی گیرد و سرزمین بلوچستان امروزی که ناحیه جنوبی استان را تشکیل می دهد.

سرزمین سیستان امروزی که قسمت شمالی استان را در برمی گیرد، در کتاب اوستا، یازدهمین سرزمینی است که ” اهورامزدا ” آفریده. همچنین زادگاه رستم دستان قهرمان حماسی شاهنامه فردوسی می باشد.تاریخ نگاران سیستان را به گرشاسب، یکی از نوادگان کیومرث نسبت داده اند. نام سیستان از نام اقوام آریایی ” سکا ” اخذ شده است. ” سکاها ” در حدود سال ۱۲۸ قبل از میلاد، سیستان را به تصرف خود در آورده و در پهنه آن استقرار یافته اند.” نیمروز ” نام دیگر سیستان است. همچنین بنای بیشتر شهرهای سیستان را به پهلوانان اسطوره ای ایران چون زال، سام و رستم نسبت داده اند. زمانی سیستان جزو متعلقات دولت ساسانی به شمار می آمد که به دست اردشیر بابکان فتح شد و در سال ۲۳ هجری قمری، مسلمانان عرب این سرزمین را فتح کردند.اولین فرمانروای معروف ایرانی این سرزمین بعد از اسلام، ” یعقوب لیث ” صفاری بود. بعد از صفاریان، سامانیان، غزنویان و سلجوقیان نیز هریک، مدتی در این سرزمین فرمان رانده اند.

سرزمین بلوچستان امروزی که ناحیه جنوبی استان را تشکیل می دهد، در قدیمی ترین اسناد تاریخی به اسم ” مکا ” مشهور بوده و در نوشته های هرودت تاریخ نگار یونانی از آن به عنوان ” گدروزیا ” یاد شده است.به دنبال سقوط هخامنشیان توسط اسکندر مقدونی ( ۲۳۰ پ- م ) وی مسیر بازگشت خود از هند را ” گدروزیا ” انتخاب کرده است. پس از ساسانیان توسط اعراب مسلمان، در زمان خلیفه دوم، اکثر مردم این سرزمین بلافاصله به اسلام گرویدند.

از زمان ساسانیان به بعد این سرزمین همواره جزیی از ایران محسوب می شد تا اینکه با دخالت بریتانیا در قرن نوزدهم میلادی عملاً به دو بخش غربی و شرقی تقسیم شد. از این به بعد بلوچستان مانند سایر ایالت ها و ولایت های کشور حکومت خان خانی داشت تا در سال ۱۳۰۷ ه.ش پس از شکست دوست محمد خان بارکزهی قدرت حکومت مرکزی در این خطه تثبیت شد.

جغرافیای استان

استان سیستان و بلوچستان از دو منطقه متمایز تشکیل گردیده است. منطقه بلوچستان با ۱۷۲۳۰۵ کیلومتر مربع وسعت از ۱۴ شهرستان تشکیل می گردد.منطقه سیستان نیز شامل ۵ شهرستان می باشد و ۱۵۹۱۷ کیلومترمربع مساحت دارد. استان سیستان و بلوچستان از دو منطقه متمایز تشکیل گردیده است. منطقه بلوچستان دارای ۱۷۲۳۰۵ کیلومتر مربع وسعت و از شهرستان های زاهدان، ، میرجاوه ، خاش، سراوان، ایرانشهر، نیکشهر، چابهار، سرباز، کنارک، دلگان، مهرستان، سیب وسوران،  قصر قند، فنوج تشکیل می گردد.منطقه سیستان نیز شامل شهرستان های زابل، زهک، نیمروز، هامون و هیرمند می باشد و ۱۵۹۱۷ کیلومترمربع مساحت دارد. همجواری استان با کشورهای افغانستان و پاکستان با وجود بازارهای مصرف بی رقیب از یک سو و  شرایط خاص حاکم بر آن کشورها از سوی دیگر، این استان را از اهمیت بسیاری برخوردار ساخته است.

تهدیدات امنیتی و همچنین وجود بسترهای قاچاق کالا، سوخت و مواد مخدر ناشی از همجواری با مناطق مستعد در این زمینه در کشورهای مقابل موجب تشدید حفاظت از مرزها و ایجاد دیوار مرزی جهت مقابله با چالش های فراوان در این خصوص گردیده است.

ارتفاعات مهم منطقه بلوچستان عبارتنداز: تفتان با ارتفاع ۴۰۴۲ متر و بزمان با ارتفاع ۳۴۹۷ متر و تنها ارتفاعات مهم سیستان کوه خواجه است که ۹۰۰ متر از سطح دریا دارد. رودخانه های مهم استان شامل رودخانه هیرمند در سیستان است که شاهرگ حیاتی این منطقه می باشد. در بلوچستان رودخانه های مهم شامل رودخانه بمپور در ایرانشهر،‌ رودخانه سرباز در شهرستان سرباز، رودخانه های کاجو و کهیر در نیکشهر،‌ رودخانه باهوکلات در چابهار و رودخانه ماشکید در سراوان است.

دریاچه هامون در منطقه سیستان با مساحت ۴۰۰۰ کیلومتر مربع و عمق متوسط ۵ متر بزرگترین دریاچه آب شیرین کشور است و به سه قسمت پوزک، صابوری و هیرمند تقسیم شده است. اهمیت این دریاچه بخاطر آب شیرین آن و امکان صید ماهی در سالهای پر آبی و تامین علوفه دام ها از طریق حاشیه و نیزار های آن می باشد. همچنین در مواقع پر آبی مازاد آب دریاچه از طریق آبراه شیله به مرز افغانستان بر می گردد .

دریاچه جازموریان در منطقه بلوچستان دریاچه فصلی است و در مغرب بلوچستان مابین کوه های مکران و کوه های شاهسواران واقع شده است ،بخش زیادی از این دریاچه در استان کرمان قرار دارد.  این دریاچه دارای آب شیرین است و علت شیرینی آن فرو رفتن آب در زمینهای آن است. این دریاچه از مهمترین دریاچه های استان محسوب می شوند.

بنادر استان

بندر چابهار در حال حاضر شامل ۲ بندر شهید بهشتی و شهید کلانتری است که در فاصله ۵ کیلومتر از یکدیگر قرار گرفته اند. با توجه به نتایج حاصل از مطالعات توسعه محور شرق ، عمده ترین امکان ایجاد کار و اشتغال برای ساکنان استان ، به دلیل کم آبی و طبیعت خشک این سرزمین بخش تجارت و حمل و نقل می باشد که در این خصوص بنادر چابهار با توجه به شرایط جغرافیایی و منطقه ای خود و نیاز کشورهایی همانند افغانستان و همسایگان شمالی کشور می تواند به عنوان تنها دروازه تأمین کننده ارتباط این کشورها با آبهای آزاد و دسترسی به سایر کشورهای جهان مطرح باشد.
شهرستان چابهار با مساحت ۱۳۱۶۲ کیلومتر مربع حدود ۷درصد مساحت استان را به خود اختصاص داده است. این شهرستان در جنوب استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان ۶۸۲ کیلومتر است . این شهرستان دارای ۲ مرکز شهری ، ۳ بخش ۷ دهستان و ۵۴۳ آبادی دارای سکنه است. بندر چابهار به عنوان یکی از بنادر مهم کشور در بخش شمالی دریای عمان واقع شده واز دیر باز کانون داد و ستد ، تجارت و دریانوردی بوده است. از نقطه نظر مبادلات بازرگانی بندر چابهار به علت موقعیت استرتژیک و دستیابی به آبهای آزاد بین المللی جایگاه ویژه ای در انجام مبادلات کشور با سایر کشورهای منطقه دارد.

با توجه به نتایج حاصل از مطالعات توسعه محور شرق ، عمده ترین امکان ایجاد کار و اشتغال برای ساکنان استان ، به دلیل کم آبی و طبیعت خشک این سرزمین بخش تجارت و حمل و نقل می باشد که در این خصوص بندر چابهار با توجه به شرایط جغرافیایی و منطقه ای خود و نیاز کشورهایی همانند افغانستان و همسایگان شمالی کشور می تواند به عنوان تنها دروازه تأمین کننده ارتباط این کشورها با آبهای آزاد و دسترسی به سایر کشورهای جهان مطرح باشد. شهرستان های چابهار و کنارک با دارا بودن ۳۱۵ کیلومتر ساحل با دریای عمان بین تمام شهرستانهای کشور موقعیت منحصر به فردی دارند. این مقدار خط ساحلی حدود یک ششم کل مرزهای جنوبی کشور است. اما امتیاز چابهار نسبت به سایر بنادر و جزایر خلیج فارس، تماس مستقیم و بدون واسطه سواحل مکران با آبهای آزاد است.

عملیات اجرایی بندر شهید کلانتری که یکی از دو بندر مهم چابهار میباشد، از سال ۶۲ بطور جدی آغاز و باتکمیل ۴ پست اسکله فلزی در سال ۶۲ عملاً به بهره برداری رسید و بندر شهیدبهشتی نیز به عنوان دومین بندر مهم چابهار در سال ۶۱ با توجه به شرایط خاص حاکم بر خلیج فارس ( جنگ تحمیلی عراق بر علیه ایران ) و با تاکید دولت بر لزوم داشتن بندر در خارج از تنگه هرمز و خلیج فارس احداث گردید .

وضعیت موجود بندر شهید بهشتی

  • مساحت کل : ۲۴۰ هکتار
  • مساحت محوطه های بارانداز : ۱۶ هکتار
  • مساحت انبارهای مسقف : ۳۰۰۰۰ مترمربع
  • دارای پنج اسکله:
  • اسکله شماره یک: کالاهای عمومی
  • اسکله شماره دو  : نفتی با عمق آبخور ۸ متر
  • اسکله های شماره سه و چهار:چندمنظوره با عمق آبخور ۹ متر هر کدام دارای ۱۵۰ متر طول و ۱۵ متر عرض هستند، که در سال ۱۳۶۲ ساخته شده اند و قابلیت پهلودهی به کشتی های ۲۵ هزار تن را دارا می باشند.
  • اسکله شماره پنج :چندمنظوره به طول ۲۶۲٫۸ متر، عرض ۴۸٫۵ متر و عمق آبخور ۱۱ متر که در سال ۱۳۸۳ احداث شده و قابلیت پهلودهی کشتی های تا ۷۰ هزار تن را دارد.

وضعیت موجود بندر شهید کلانتری

  • مساحت کل : ۳۰ هکتار
  • مساحت محوطه های بارانداز : ۳۵۰۰۰ مترمربع
  • مساحت انبارهای مسقف : ۳۰۰۰ مترمربع
  • مساحت محوطه های کانتینری : ۱۸۵۰۰ مترمربع
  • دارای یک اسکله بتنی با عمق ۱۱٫۶ متر
  • ظرفیت پهلودهی DWT ۴۰۰۰۰
  • بطول ۱۷۵ متر
  • ۳ اسکله پیش ساخته با ظرفیت پهلودهی  DWT ۲۵۰۰ جهت استفاده لنجهای باری و شناورهای خدماتی
  • یک اسکله کوچک محلی جهت استفاده نیروی انتظامی می باشد.

مزیت ترانزیتی چابهار

بندر چابهار تنها بندراقیانوسی جمهوری اسلامی ایران است که خارج از منطقه پرتنش خلیج فارس قرار دارد و با آب‌های آزاد جهان از طریق اقیانوس هند نزدیکترین فاصله را داراست . وجود آب‌های عمیق و بریدگی‌های طبیعی خلیج چابهار فضایی مناسب را برای اسکله‌سازی با عمق‌زیاد و مختصات لنگرگاهی مطلوب برای پهلوگیری کشتی‌های بزرگ اقیانوس پیما فراهم آورده بطوریکه یکی از ده بندر مهم جهان که قابلیت تبدیل به بندر بزرگ را دارد ، به شمارمی‌رود لذا باید چابهار را دروازه ترانزیت شرق ایران دانست.

با نگاهی به پیشینه تاریخی چابهار می توان گفت در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی ، عمده فعالیت‌های بندر چابهار محدود به امور صیادی و نظامی بوده است.  اما پس ازپیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و در دوران جنگ تحمیلی مجدداً این بندر مورد توجه جدی قرار گرفت تا اینکه منطقه آزاد تجاری چابهار تاسیس گردید . اجرای طرح‌های مختلف ، ساخت و بهره‌برداری از بنادر بزرگ و کوچک تجاری،  باعث رشد و شکوفایی این بندر گردید که نشان از آینده روشن منطقه می‌باشد. محور شرق به دلیل افزایش سهم و نقش ایران در  ترانزیت کالا و حمل و نقل بین المللی و همچنین گسترش پیوندهای اقتصادی، اجتماعی ، فرهنگی وامنیتی با کشورهای همجوار شرق و شمال شرق برای جمهوری اسلامی ایران از اهمیت فراوانی برخوردار می باشد.

از مسیرهای ترانزیتی محور شرق می توان به مسیر ترانزیتی میلک در سیستان و بلوچستان اشاره نمود که با ساخت پل ابریشم و گمرک زرنج افغانستان توسط جمهوری اسلامی ایران و تجهیز و تکمیل آن؛ افزایش مراودات تجاری میان دوکشور را سبب گردیده و همچنین محور ترانزیتی دوغارون و مسیر ترانزیتی به آسیای مرکزی از سرخس که توسط یک شرکت ایرانی ساخته  شده تا شمال قرقیزستان را به جنوب متصل نماید.

پروژه ها و طرح های اجرایی مورد نیاز برای توسعه ظرفیت ها ی بنادر استان:

  • ایجاد مجتمع صنایع پتروشیمی در بندر چابهار
  • راه اندازی خط منظم کشتیرانی از بنادر آسیای جنوب شرقی به بندر چابهار
  • تسری قوانین مناطق آزاد به اسکله های شهید بهشتی و شهید کلانتری چابهار با حفظ مالکیت  دولت  بر این اسکله ها
  • صدور مجوز تردد ۵۰۰ الی ۱۰۰۰ دستگاه کامیون ترانزیت با پلاک منطقه آزاد از مقصد چابهار به کشورهای افغانستان و همچنین مرز سرخس
  • افزایش شعاع تردد خودروهای سواری پلاک منطقه آزاد چابهار تا مرکز استان
  • تسریع در ایجاد خط آهن چابهار- زاهدان – میلک
  • تسریع در انتقال گاز متان از عسلویه به بندر چابهار
  • انتقال گاز شهری  از ایرانشهر به چابهار
  • ایجاد فرودگاه بین المللی در چابهار و یا منطقه آزاد چابهار
  • توسعه ظرفیت های بندر چابهار از طریق امکان واردات برخی از  کالاهای خریداری شده از سوی دولت نظیر گندم، شکر و برنج از بندر چابهار
  • فعال سازی بازارچه مرزی پسابندر به عنوان تنها بازارچه صیادی کشور
  • افزایش تخفیف در سود بازرگانی کالاهای وارداتی به بندر چابهار  از ۱۰ درصد به ۲۰ درصد و شمول آن به کالاهای اساسی وارداتی
  • اعطای ردیف اعتباری از محل صندوق توسعه ملی  جهت تأمین منابع مالی مورد نیاز برای احداث و فعالیت واحدهای تولیدی در منطقه آزاد چابهار
  • الحاق شهر چابهار به محدوده منطقه آزاد

ظرفیتهای استان در حوزه تجارت، صنعت و معدن

وجود منطقه آزادتجاری – صنعتی چابهار ، وجود معادن و ذخایر غنی، بکر و متنوع از نوع کانی های باارزش دراستان، برخورداری از استعدادهای شیلاتی و کشاورزی ممتازو منحصربفرد و
-مرزی بودن استان موجبات برخورداری ازکیلومترها مرزآبی وخاکی(۱۱۰۰کیلومترمرزخاکی و۳۰۰ کیلومترمرز آبی) جهت مبادلات مرزی وترانزیت کالا را مهیا می سازد.

وجوددریای عمان درجنوب منطقه، دسترسی به آبهای بین المللی رامیسرمی سازد وشرایط جغرافیایی مناسبی رابرای توسعه بازرگانی مهیا میسازد. وجود معادن و ذخایر غنی، بکر و متنوع از نوع کانی های باارزش دراستان ازقبیل کانسارهای فلزی مثل آنتیموان، کروم، منگنز، مس ، آهن ، سرب، روی، قلع،تنگستن، طلا، نقره ،نیکل و کانسارهای غیرفلزی نظیر: منیزیت، گل سفید، تالک ، سیلیس، گارنت، آندالوزیت، فلدسپات، کائولن و کرومیت و سنگهای تزئینی مرمر، مرمریت، تراورتن، گرانیت، پوزولان، آهک، گچ ، خاک رس ومارن از توانمندیها و ظرفیت های این بخش بعنوان بستری برای سرمایه گذاری های بخش خصوصی است.

برخورداری از استعدادهای شیلاتی و کشاورزی ممتازو منحصربفرد درزمینه آبزیان و تولید محصولات نوبرانه درجنوب استان، قابلیت استقرارصنایع شیلاتی و دریایی راامکان پذیر ساخته است. بهره مندی اززیرساختهای نسبتا تجهیزشده بازرگانی و حمل ونقل نظیر منطقه آزادچابهار، بازارچه های مرزی وشبکه ارتباطی زمینی و دریائی مطلوب برای رساندن کالاهای صنعتی به بازارهای مصرف درداخل وخارج کشور. وجودپیشینه تولید برخی صنایع دستی (خامه دوزی، سوزن دوزی، سفال کلپورگان، قالی سیستان و …). وجود ۲۸ شهرک صنعتی وناحیه صنعتی که همه فعال می باشد.

وجود منطقه آزادتجاری – صنعتی چابهار، تاسیسات بندری درکناردریای عمان، اسکله های موجودومزیت های سرمایه گذاری درمنطقه آزادتجاری چابهار که به شرح زیرمی باشد:
– امکان سرمایه گذاری داخلی وخارجی بدون هیچگونه محدودیت
– آزادی نقل وانتقال سرمایه بامنبع خارجی وسودحاصله
– تضمین سرمایه گذاری داخلی وخارجی بدون هیچگونه محدودیتی
– معافیت مالیاتی ۱۰ساله برای درآمده
– امکان استفاده ازنیروی انسانی متخصص خارجی درمنطقه
– ورودآزادوبدون حقوق گمرکی ماشین آلات ، مواداولیه کارخانجات
– امکان فعالیت سیستم بانکی براساس روابط بین المللی
– قرارگرفتن استان درمسیر اکو وترانزیت ازآبهای آزاد به کشورهای همسایه وآسیای میانه ازتوانمندیهای ویژه استان است.
– تکمیل وبهره برداری ازشبکه راه آهن کرمان – زاهدان(که بعنوان حلقه طلایی شبکه سراسری آسیا تلقی می گردد.)
– شبکه های وسیع حمل ونقل دریائی وجاده ای ، ریلی وهوائی
– وجودسیلوها ، انبارها ووسردخانه های مناسب وامکان توسعه آنها
– مرزمیلک بعنوان مرزرسمی مبادلات تجاری باافغانستان وترددمسافر
– تاسیسات بندری چابهارواسکله های موجود درآن منطقه
– راه آهن زاهدان  – پاکستان
– کریدور ترانزیت کالای جنوب به شمال
– وجودحداقل  ۵ فرودگاه فعال درسطح استان وشرکت های هواپیمایی دراستان
– وجوددانشگاههای متعدد درسطح استان باتعدادبالغ بر۱۳۰هزاردانشجو بابیش از ۴۶ مرکز آموزش عالی
– مراکزآموزش فنی وحرفه ای درسطح استان
– پتانسیل نیروی کارجوان
– وجود۷ گمرک درسطح استان
– فعالیت  ۹۰ شرکت تعاونی مرزنشینی
– وجود۷ بازارچه مرزی که گمرک در آنها مستقر و فعال می باشد

فرصت های سرمایه گذاری در استان

موقعیت جغرافیایی ویژه ، وجود معادن نسبتا غنی گشوده و ناگشوده فلزی ، .اقلیم مناسب کشت محصولات سود آور صادراتی ، شرایط ممتاز استان برای تصدی نقش بازرگانی ملی و ترانزیت خارجی میان اروپا و آسیای مرکزی با آبهای شرقی وجنوبی و شاخ آفریقا. وجود ۷ گمرک در سطح استان، وجود ۲۸ شهرک صنعتی ، اتصال استان و مرز پاکستان به شبکه راه آهن سراسری کشور ، .انرژی خورشید وباد ، .صنایع کشتی سازی و وجود اسکله های مهم کشتیرانی
۱- موقعیت جغرافیایی ویژه و مناسب استان به جهت استقرار در کنار آبهای آزاد بین المللی خارج از تنگه هرمز، برخورداری از ۱۱۰۰ کیلومتر مرز خاکیبا کشور های پاکستان و افغانستان و ۳۰۰ کیلومتر مرز ساحلی در کنار دریای عمان ،نزدیکی مناطق ساحلی استان با کشورهای حوزه خلیج فارس و دریای عمان ،شبه قاره هند وکشور های آفریقائی.
۲- شرایط ممتاز استان برای تصدی نقش بازرگانی ملی و ترانزیت خارجی میان اروپا و آسیای مرکزی با آبهای شرقی وجنوبی و شاخ  آفریقا.
۳- اقلیم مناسب کشت محصولات سود آور صادراتی (خرما،مرکبات، موز ،انبه )،دشتهای هموار و اراضی مستعد در شمال و جنوب استان و امکانات ایجاد صنایع وابسته به محصولات گرمسیری.
۴- اراضی و اقلیم مناسب در سواحل جنوبی برای توسعه فعالیتهای شیلاتی  و صیادی( پتانسیل حدود ۱۴۰ هزار تن  صید انواع ماهی)، اراضی مستعد پرورش میگو و توسعه صنایع وابسته (بالغ بر ۴۲هزار هکتار اراضی مستعد پرورش میگو  در ۲۲ سایت مطالعه شده با تولید بیش از ۱۰۷۱ تن میگو در سطح  زیر کشت ۳۹۴ هکتار)، وجود ۸ بندر صیادی، بالغ بر ۲۳۹۹ فروند شناور صیادی با ۲۳۵۹۵ نفر صیاد د رمنطقه چابهار و کنارک ،۲۹ کارخانه کنسرو سازی، ۲۳ عمل آوری و بسته بندی ماهی و  میگو، ۲۳ واحد سرد خانه و انجماد، ۳۶ واحد یخسازی و ۸ واحد شناورسازی.
۵- وجود معادن نسبتا غنی گشوده و ناگشوده فلزی و سهم بالای استان در برخورداری از این معادن و امکان توسعه  فعالیت های معدنی و قرار داشتن استان بر روی کمربند فلزائی و معدنی جهان که از یوگسلاوی تا پاکستان ادامه دارد با ذخایر معدنی مانند کرومیت ،مس ،منگنز ،سرب و روی ،قلع ،تنگستن ،طلا و کانسارهای غیر فلزی نظیر تالک ،منیزیت ،گل سفید ، سیلیس،فلدسپات،کائولن و سنگهای ساختمانی بویژه گرانیت وجود بیش از ۴۰۰ هزار تن گارنت با عیار ۴۰% ،۱۰ میلیون تن آندالوزیت ،۵ میلیون تن فلدسپات ،۱۳۰ هزار تن سیلیس با عیار% ۸/۹۹  و ۴۳ هزار تن آنتیموان .
۶- پتانسیلهای معدنی حوزه تفتان و امکان استقرار کارخانجات چینی و کاشی و سرامیک درمحدوده تفتان و شهرستان خاش.
۷٫اقلیم مناسب برای توسعه فعالیت های گردشگری در سواحل دریای عمان و دامنه ها ی تفتان و…
۸- وجود نهادهای مهم اقتصادی و توسعه ای در سطح استان بویژه منطقه آزاد چابهار با امتیازات ویژه برای  سرمایه گذاری تولیدی و  خدماتی، وجود ۷بازارچه  مرزی فعال در طول نوار مرزی استان با کشورهای همسایه افغانستان و پاکستان،  همچنین ۹۰ شرکت تعاونی فعال مرز نشین،طرح توسعه محور شرق به عنوان یکی ازابزار های مهم اعمال سیا ست های منطقه ای .
۹- وجود بیش  از ۴۶ مرکز آموزش عالی با بالغ بر  ۱۳۰ هزار دانشجو و مراکز آموزش  فنی و حرفه ای د رسطح استان.
۱۰- صنایع کشتی سازی در چابهار و وجود کشتی های مدرن صید و صیادی پرساینر .
۱۱- وجود تاسیسات زیر بنائی مهم ا زجمله شبکه های وسیع حمل و نقل جاده ای،دریائی ،ریلی و هوائی (وجود حداقل ۵ فرودگاه فعال در سطح استان و شرکت های هواپیمائی در استان)،سد پیشین و…
۱۲- قابلیت ها و ظرفیت های جدید از جمله پتانسیل نیروی کار جوان و تحصیلکرده و مطالعات موجود منطقه ای.
۱۳- فعالیت ۲ پایانه مرزی میلک و میرجاوه به عنوان مرز رسمی مبادلات  تجاری با افغانستان  و پاکستان در زمینه تردد مسافر و کالا.
۱۴ -وجود ۷ گمرک در سطح استان در زمینه صادرات و واردات.
۱۵ -بهره مندی از نزدیکترین مسیر به کشورهای آسیای میانه جهت ترانزیت کالاهای بین المللی و انتقال محصولات و شاهراه ترانزیت کالا از جنوب به شمال .
۱۶- وجود ۲۸ شهرک صنعتی وناحیه صنعتی که همه فعال می باشد.۸ ناحیه صنعتی در دوردوم سفر ریاست جمهوری مصوب شده است
۱۷- وجود اسکله های مهم  کشتیرانی (اسکله نصب سریع شهید بهشتی ، اسکله شهید کلانتری ، اسکله ایران بندر )
۱۸- اتصال استان و مرز پاکستان به شبکه راه آهن سراسری کشور درآینده نه چندان دور . دراین شرایط استان میتواند تبدیل به پل ارتباطی ریلی اروپا به آسیای جنوب شرقی شده و این امر مهمترین  مزیت نسبی منطقه درتوسعه صنعتی محسوب خواهد شد.
۱۹- تنها بندر مهم کشور در سواحل دریای عمان وشرق تنگه هرمز ، بندرچابهاراست که مزیت بزرگی درراه توسعه صنعتی استان  می باشد.
۲۰- اقلیم مناسب واعتدال هوا در زمستان شرایط مناسب برای کاشت محصولات نوبرانه وصادراتی رافراهم کرده است ( این قابلیت ، امکان برداشت دو بار محصول را درسال فراهم آورده است).
۲۱- هوای مطبوع در فصل سرد سال در بسیاری از مناطق استان بویژه در ساحل دریا از دیگر مزیت های نسبی استان برای توسعه فعالیت های گردشگری محسوب میشود.
۲۲- انرژی خورشید وباد ( ازجمله مزیت های نسبی استان برای جایگزینی انرژی خورشید وانرژی باد بجای انرژی فسیلی الکتریکی ).

کشاورزی در استان

استان سیستان و بلوچستان برای فعالیت های زراعی در تمام فصول سال شرایط مساعد دارد.

در شهرستان سراوان خرما، مهمترین محصول کشاورزی است. شهرستان سراوان با دارا بودن نخلستان‌های عظیم به عنوان قطب تولید خرما و در نوع خود بهترین خرمای مضافتی ایران را داراست. ۶۰ نوع مختلف از خرما در این شهرستان کشت می شود که در نوع خود بی نظیر است. خرمای مضافتی داودی،مضافتی معمولی،ربی سیاه هسته،زرد دان، ربی معمولی، حلیله ، راسکوائی، دنبه، ودرود، گرارمال، ربی دان ، یک مشتی، رنگنو، ماکیلی، گوزلو، حلیله دان، شندشکن ، پیو، مرس، سراسپید، دیداری، سبزو ،خشکیج، بهن لدی، وش کنک، ببگمه جنگی ، پیمازو، سونت گراگ، زرد دان شهر ، جرپان، سکی دان، چرپان بادو، هادوکی، پشتو، گهربا، دگو، کلوت، ساپو ، کروچ بی هسته، کلگی، برنی، وشتام  ، دراز دان، گلدو، جوزبولک، کیاس کنک، وشدان، جوابنزین، شکری کنک، شکری، ابو  از مشهور ترین انواع خرمای شهرستان سراوان می باشند. دیگر محصولات از قبیل گندم، محصولات گلخانه ای و جو، انار، انگور، برنج، پرتقال، لیمو، گوجه نیز در شهرستان سراوان کشت می شود.

در حال حاضر عمده ترین محصولات مورد کشت در بخش باغی شهرستان چابهار شامل موز، انبه، چیچک، لیمو، گواوا و کنار و در بخش زراعی، سبزی و صیفی و محصولات جالیزی می‏باشد. همچنین میوه هایی همچون نارگیل و خربزه درختی  را دارا می باشد.

محصولات شهرستان میرجاوه با توجه به تفاوت های اقلیمی در سه بخش آن متنوع هستند . در بخش ریگ ملک و مرکزی در بخش محصولات زراعی بیشتر گندم ، جو ، ذرت ، یونجه و در بحث باغداری بیشتر نخل خرما وجود دارد .ولی در بخش لادیز با توجه به لطافت هوا در این بخش و وجود منابع آبی درکوهستانها انواع و اقسام محصولات زراعی باغی به عمل می آیدکه عمده محصولات زراعی عبارتند از گندم ، جو ، ذرت ، یونجه ، کلزا ، پیاز ، گوجه فرنگی ، نخود ، عدس ، لوبیا  و محصولات جالیزی .در بحث باغداری تمام میوه های سردسیری و حتی خرما دربخش لادیز بعمل می آید که مواردی از آن عبارتند از : زرد آلو ، آلو ، هلو ، ‌شلیل ، گردو ، بادام ، آلبالو ، ‌گیلاس ، ‌زرشک و انواع و اقسام میوه های دیگری مثل توت ، شاه توت و …  بعمل می آید .

از جمله محصولات کشاورزی شهرستان فنوج نیز می توان به گونه های مختلف خرما-انواع مرکبات-انگور-انار و همینطور محصولات زراعی نظیر یونجه، انواع حبوبات، تنباکو، برنج و… اشاره نمود. همچنین چندگونه گیاهی منحصر به فرد نیز در شهرستان فنوج وجود دارد: ۱-آلوورا یا صبر زرد (شگلم) که دومین محصول پرفروش در جهان می باشد. ۲-درخت گز روغن که به معجزه عالم گیاهی معروف بوده و در ارتفاعات و برروی صخره ها رشد می کند. ۳- بنه یا پسته کوهی و کسور

پوسته Mission News توسط Compete Themes.